Flora Route

Bron: Staatsbosbeheer
Afd. Communicatie en Marketing Postbus 1300 - 3970 BH Driebergen 1998 Auteursrecht voorbehouden

Natuur in de Uiterwaarden

Hartelijk welkom bij deze fietstocht door het natuurontwikkelingsgebied de Gelderse Poort.
In dit gebied, dat zich uitstrekt tussen Arnhem, Nijmegen en Emmerich, werkt Staatsbosbeheer samen met andere organisaties aan het ontwikkelen van de natuur en het vergroten van de oppervlakte natuurgebied. Bestaande natuur gebieden breiden zich uit en nieuwe gebieden worden opgekocht. De natuur mag hier haar gang gaan. Waar nodig helpt de mens een handje, in de hoop dat de planten en dieren die hier van nature thuishoren weer terugkomen.
De flora-fietsroute is een fietsroute van ongeveer 25 kilometer. U komt in uiterwaarden langs de Rijn en de Waal. In deze route steekt u drie keer de rivier over met een veer, dus houdt u rekening met onder staande vaartijden. Voetveer Millingen - Bijland vaart van 1 april t/m 30 september dagelijks ieder uur van 9.00 uur t/m 20.00 uur met uitzondering van 19.00 uur. In de winterperiode van 1 oktober t/m 31 maart vaart deze dagelijks om de 2 uur van 9.00 uur t/m 17.00 uur. Veer Pannerden - Doornenburg vaart continu. Voetveer Gendt - Millingerwaard vaart in mei en juni alleen in de weekeinden continu van 9.00 t/m 18.00 uur. In juli en augustus dagelijks van 9.00 t/m 18.00 uur. In september alleen op zondag continu tussen 9.00 en 18.00 uur.
Start,
De route begint bij het Natuurinformatiecentrum Grenspost Gelderse Poort van Staatsbosbeheer, Rijndijk 5-6 in Millingen aan de Rijn. Onder aan de dijk tegenover het informatiecentrum vertrekt het veer naar Pannerden. Aan de overzijde van de Rijn gaat u links en volgt u de wegwijzers richting Pannerden.
A. Steenfabrieken hebben bijgedragen aan de schitterende natuur in de Gelderse Poort. Plekken waar de klei werd afgegraven en die aan hun lot werden overgelaten ontwikkelden zich vaak tot waardevolle stukjes natuur. Tegenwoordig staan er in de Gelderse Poort veel minder steenfabrieken dan honderd jaar geleden, maar de productie per steenfabriek is sterk toegenomen.
Na de steenfabriek gaat u rechts en op de dijk bij Pannerden links.

B. Typisch voor het rivierengebied is bos: zachthout ooibos op lage vochtige plaatsen en hardhoutooibos op hoge, droge plaatsen. Rond en in de klei afgravingen van de Lobberdensche Waard groeit zachthout ooibos, dat hier bestaat uit wilgen
en zwarte populieren. In de bomen zit een aalscholverkolonie van ongeveer 200 paren. Deze broeden hier vanaf maart, samen met blauwe reigers. In de plasjes aan de voet van de dijk zwemmen regelmatig slobeenden en grauwe ganzen. En 's ochtends vroeg hoor je met een beetje geluk een blauwborst of een waterral. Tussen het riet groeien lisdóddes en het gele moeraskruiskruid.
C. Dit deel van de Lobberdensche Waard is veel recenter ontkleid en is daarom nog veel kaler. In dit door Staatsbosbeheer beheerde terrein zwemmen vaak bergeenden die in juni grote groepen jongen bij zich hebben, zogenaamde crèches.
Bij de brug gaat u links richting Doornenburg en neemt u het veer over het Pannerdens kanaal. Aan de overzijde linksaf.
D. Na de aanleg van het Pannerdens kanaal, waar u net overheen gekomen bent, kwam de splitsing van Waal en Rijn hier te liggen. Op dit punt werd in 1742 een zespuntig fort gebouwd, dat Sterreschans , heette. De stervorm is bij de blokhut van de
Scouting (rechts van de dijk) nog goed te herkennen.

Bij café restaurant Rijnzicht houdt u links aan. U kunt bij de splitsing van twee dijken rechtdoor naar Fort Pannerden, of meteen rechtsaf de Waaldijk op, ga in dat geval verder bij E
E. In de 18e en 19e eeuw werd om de waterhoeveelheid in Rijn en Waal beter te verdelen de Pannerdense Kop aangelegd en verbeterd. Dicht bij de nieuwe splitsing werd in 1869 een fort gebouwd. Op het dak van het fort en op de wallen groeien planten die normaal in warmere streken verder stroomopwaarts langs de Rijn groeien. Ze zijn door de Rijn naar Nederland gebracht en vinden op warme zandige plekjes een goede plaats om te groeien. Deze stroomdalplanten zijn zeldzaam geworden, maar op en rond het fort staan er veel zoals grote een taurie, die lijkt op een paarse koren bloem, beemdkroon en sikkelklaver. Vanaf de wallen is het uitzicht schitterend.
Ga terug naar de splitsing en ga linksaf de Waaldijk op.
F. De Klompenwaard is nu nog grotendeels land bouwgebied. Na aankoop zal de klei worden afgegraven en zullen er oude geulen onder de kleilaag tevoorschijn komen. In dit natuurontwikkelingsgebied zal de natuur regelmatig veranderen, doordat de Waal benedenstrooms vrij in en uit kan stromen. Ook nu is er al veel te zien in de Klompenwaard. In de graslanden broeden veel grutto's en tureluurs. Het vochtige bos aan de andere kant van de dijk is van Staatsbosbeheer. In dit bos is vanaf de dijk in april en mei te zien hoe de meer dan een -meter hoge groengele moeraswolfsmelk bloeit.
Volg de Waaldijk tot aan camping Waalstrand. Voorbij camping Waalstrand links, de Polder in.
G. Op dit punt in de Gendtse Polder stroomt de Waal dicht tegen de zomerdijk. Om de oever te beschermen is er veel kalksteen gestort op de oever. Op deze helling groeien zeldzame planten zoals wilde wingerd (familie van de wijnrank) en wilde marjolein. Aan de rechterkant van de weg, ter hoogte van de manege, staan pruimen bomen met heerlijke pruimen.
H. De Gendtse Polder is een uiterwaard waar in de toekomst ook natuurontwikkeling zal plaats vinden. Op de hoge delen, zoals hier, zal bos gaan groeien en in de begraasde delen zal bloemrijk grasland ontstaan. Patrijzen en gele kwikstaarten broeden langs de zomerdijk.

Voorbij de Rodruza steenfabriek 'De Zandberg' kunt u een korte wandeling maken tussen de Waal en het Vossegat, ga daarvoor links het onverharde wandelpad op richting de Waal.
I. Het Vossegat is een oude zandafgraving. Het zand is hier erg diep gewonnen, maar door de ligging direct aan de Waal is de westzijde van de plas vol gestroomd met zand. Tussen de plas en de oever ontstaat een rivierduin met veel soorten planten. Deze Waaloever bevat veel grind en is aan de zuid-zijde begroeid met een mooi stukje oud wilgenvloedbos; de ene keer staan de bomen met de voeten in het water en een andere keer staan ze weer droog. Verder naar het westen staat jong bos met zwarte populieren. Rond het grindgat broeden veel soorten vogels. Op de slikkige oevers zijn kleine plevieren te zien. Grauwe ganzen die elders broeden trekken hier met hun jongen naar toe. Soms zijn er kluten te zien.
Vervolg 'de Polder'.
J. In deze diepe klei afgraving zijn weinig water- of moerasplanten te vinden. Op het water zijn veel eenden te zien en vaak zwemmen er futen. Op de oevers groeit op een paar plaatsen de zeldzame Engelse alant, die wel wat lijkt op een gele margriet, en wilde bertram met kleine witte bloempjes.
Op de winterdijk gaat u rechts,
K. Aan de voet van de dijk ligt een strang. Deze oude rivierloop is inmiddels zeer ondiep en begroeid met gele plomp en de eveneens gele watergentiaan. Tussen de planten zwemmen vaak kuifeenden en in de voorzomer zomertalingen.
Bij het dijkhuis Ruimzicht kunt u eventueel een wandeling maken door rechtsaf de dijk af het natuurgebied in te lopen.
L. Dit deel van de Gendtse Polder is eigendom van Staatsbosbeheer. Hier is de kleilaag in het verleden afgegraven en is een grote afwisseling ontstaan in begroeiingen. Het is een mooi voorbeeld hoe delen van de Gelderse Poort eruit gaan zien door natuurontwikkeling. Sommige stukken bestaan uit rietvelden waar de kleine karekiet zingt. Op andere stukjes ontwikkelt zich vochtig grasland met soorten als rnoeras kruiskruid, brunci (het bijenkorfje) en rode ogentroost, een parasiet die op grassen groeit. Langs het wandelpad, dat bij dijkhuis Ruimzicht begint, zijn veel moeras-, water- en zangvogels te zien en te boren.

Vervolg de dijk tot camping Waalstrand. Bij veerhuis Concordia gaat u rechts de camping op om de Waal over te steken met het voetveer. Aan de overzijde van de Waal gaat u links over het fietspad.
M. Het Colenbrandersbos, dat eigendom is van Staatsbosbeheer, is een stukje hardhoutooibos, wat in Nederland zeer zeldzaam is geworden. Er staan zomereiken, iepen en veel meidoorns. In de bosrand groeit rivierkruiskruid en veel reuzenbalsemien, met zaden die openspringen als je er op drukt. De lianen die in het bos groeien zijn van hop en bosrank, een clematis-soort. Aan beide zijden van het bos liggen graslandjes met soorten als ossetong, met blauwe bloempjes en een wit hart, kroonkruid, cipres- wolfsmelk, wat wel lijkt op een klein conifeertje, en knikkende distels.
Voorbij het bos gaat u rechtdoor. Op de Rijndijk links, de dijk volgen tot aan het Natuurinformatie centrum.
N. De Molenkolk is een plas die ontstaan is als gevolg van een dijkdoorbraak. In juni is de oever helemaal paars gekleurd van de watermunt.